Doğal olmayan şekerin fazla tüketimi günümüzde çocukluk döneminden başlayarak yetişkinlik döneminde de hızla yaygınlaşıyor. Bazen çocuğumuzu ya da kendimizi ödüllendirmek için tükettiğimiz şeker, başta obezite olmak üzere; kalp hastalıkları, Tip2 diyebet, hipertansiyon, depresyon ve uyku bozuklukları gibi birçok rahatsızlığa neden olabiliyor. Hayati riske de yol açan bu hastalıklardan korunmak için doğal olmayan şekerlerden ve ilave şeker içeren besinlerden uzak durulması gerekiyor. Memorial Hizmet Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. İdris Kuzu, “19–25 Eylül Dünya Şeker Tüketimine Dikkat Haftası” nedeniyle şeker içeren gıdaların zararları ve korunma yöntemleri hakkında bilgi verdi.
Şeker ihtiyacınızı atalarımız gibi sınırlı tutun ve meyvelerden karşılayın
Avcı- toplayıcı dönemlerinden yakın tarihimize kadar yaşayan atalarımızın şeker tüketimi sadece meyvelerin olgunlaştığı mevsimlerle sınırlıydı. Vücudun ekstra şekere ihtiyacı olmadığı düşünüldüğünde aslında bu çok sağlıklı bir durumdur. Ancak son dönemlerde basit şeker tüketimi her yaştan insanı etkisi altına almış durumdadır. Dünya ile birlikte ülkemizde de ilave şeker kullanımının oldukça arttığı ve buna bağlı olumsuz sonuçların da ortaya çıktığı görülmektedir.
Yanıltıcı isimlerle satılan besinlerden uzak durun
Doğal olmayan şekerin kendisi kadar besinlere ilave edilen şeker de kişinin tüm vücut sistemlerine zarar verebilmektedir. Bu riskleri özellikle serbest şeker artırır. Serbest şekerler üretici, aşçı veya müşterinin kendisi tarafından yiyecek ve içeceklere eklenen monosakkarit ve disakkaritler ile bal, şurup, meyve suları ve meyve suyu konsantrelerinde bulunabilmektedir. Besin maddelerine sonradan eklenen grup daha riskli olabilmektedir. İlave şekerli içecek, genellikle yararı olmayan ve yaygın olarak tüketilen bir gıda türüdür. Bu kategoriye giren içecekler; geleneksel (kamış şekeri veya mısır şurubu ile tatlandırılmış) sodalı içecekler, sporcu içecekleri, tatlandırılmış çaylar, meyveli içecekler, limonatalar ve “vitaminli su” gibi isimler taşıyan bazı ürünler olabilmektedir. Genellikle bu içeceklerin ortak özelliği besin değerine sahip olmamaları ve bol miktarda şeker içermeleridir. İçecek seçimi yapılırken içeriğine, üretici firmanın güvenilirliğine çok dikkat edilmelidir.
Şeker hayati riske bile sebep olabilen hastalıklara yol açabiliyor
Aşırı miktarda şeker içeren besinlerin tüketilmesi kişilerde bazen hayati riskleri de olabilen şu hastalıklara neden olabilir;
- Obezite
- Kalp hastalıları
- Tip 2 diyabet
- Hipertansiyon
- Karaciğer yağlanması
- Uyku bozuklukları
- Depresyon
- Diş çürükleri
- Bazı kanser türlerinin riskini de artırabilir.
Çok fazla olumsuz etkisi olan aşırı şeker tüketiminden korunmak için çeşitli önlemler almamız gerekir. Öncelikle şeker tüketimini kısıtlayacak kararlar alınmalıdır. Şeker tüketimini azaltmak için toplumsal ve bireysel olarak şu önerilere uyulması önemlidir.
- Okul kantinlerinde çocuklarda obeziteye neden olacak ürünlerin satışı kısıtlanabilir ya da doğrudan yasak konulabilir.
- Gıdaların üzerine kalori içeriğini gösteren ve uyaran etiketleme uygulaması yapılmalıdır.
- Şekerin en önemli obezite nedeni olduğu konusunda çocuklar eğitilmelidir.
- Çocuklara evde, içinde basit şeker olmayan atıştırmalıklar hazırlanabilir.
- Şeker ihtiyacı doğal yollardan sınırlı olarak karşılanmalıdır.
- Hareketli yaşam alanlarında yani herkesin birbirini görüp etkilendiği park, bahçe gibi alanlarda şeker ve paketli ürünlerin tüketilmesi sınırlandırılabilir.
- Çay, kahve gibi içeceklerde şeker kullanılmayabilir.
- Eve basit şeker alınmaması da alınabilecek basit bir önlemdir.
| İmsak | |||
| Güneş | |||
| Öğle | |||
| İkindi | |||
| Akşam | |||
| Yatsı |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Galatasaray |
19 | 46 |
2. Fenerbahçe |
19 | 43 |
3. Trabzonspor |
19 | 41 |
4. Göztepe |
19 | 36 |
5. Beşiktaş |
19 | 33 |
6. Başakşehir FK |
19 | 29 |
7. Samsunspor |
19 | 27 |
8. Gaziantep FK |
19 | 25 |
9. Kocaelispor |
19 | 24 |
10. Alanyaspor |
19 | 22 |
11. Gençlerbirliği |
19 | 19 |
12. Çaykur Rizespor |
19 | 19 |
13. Konyaspor |
19 | 19 |
14. Antalyaspor |
19 | 19 |
15. Kasımpaşa |
19 | 16 |
16. Eyüpspor |
19 | 15 |
17. Kayserispor |
19 | 15 |
18. Fatih Karagümrük |
19 | 9 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Amed SK |
22 | 43 |
2. Erzurumspor FK |
22 | 42 |
3. Esenler Erokspor |
22 | 41 |
4. Pendikspor |
22 | 38 |
5. Çorum FK |
22 | 38 |
6. Bodrum FK |
22 | 36 |
7. Keçiörengücü |
22 | 33 |
8. Bandırmaspor |
22 | 33 |
9. Iğdır FK |
22 | 33 |
10. Boluspor |
22 | 32 |
11. Van Spor FK |
22 | 31 |
12. Manisa FK |
22 | 30 |
13. Sivasspor |
22 | 29 |
14. İstanbulspor |
22 | 28 |
15. Ümraniyespor |
22 | 27 |
16. Sarıyer |
22 | 27 |
17. Serik Belediyespor |
22 | 26 |
18. Sakaryaspor |
22 | 23 |
19. Hatayspor |
22 | 7 |
20. Adana Demirspor |
22 | 2 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Arsenal |
23 | 50 |
2. Manchester City |
23 | 46 |
3. Aston Villa |
23 | 46 |
4. Manchester United |
23 | 38 |
5. Chelsea |
23 | 37 |
6. Liverpool |
23 | 36 |
7. Fulham |
23 | 34 |
8. Brentford |
23 | 33 |
9. Newcastle United |
23 | 33 |
10. Sunderland |
23 | 33 |
11. Everton |
22 | 32 |
12. Brighton & Hove Albion |
23 | 30 |
13. Bournemouth |
23 | 30 |
14. Tottenham |
23 | 28 |
15. Crystal Palace |
23 | 28 |
16. Leeds United |
22 | 25 |
17. Nottingham Forest |
23 | 25 |
18. West Ham United |
23 | 20 |
19. Burnley |
23 | 15 |
20. Wolverhampton |
23 | 8 |
| Takımlar | O | P |
|---|---|---|
1. Barcelona |
21 | 52 |
2. Real Madrid |
21 | 51 |
3. Atletico Madrid |
21 | 44 |
4. Villarreal |
20 | 41 |
5. Espanyol |
21 | 34 |
6. Real Betis |
21 | 32 |
7. Celta Vigo |
21 | 32 |
8. Real Sociedad |
21 | 27 |
9. Osasuna |
21 | 25 |
10. Elche |
21 | 24 |
11. Sevilla |
21 | 24 |
12. Athletic Bilbao |
21 | 24 |
13. Girona |
20 | 24 |
14. Valencia |
21 | 23 |
15. Deportivo Alaves |
21 | 22 |
16. Rayo Vallecano |
21 | 22 |
17. Mallorca |
21 | 21 |
18. Getafe |
20 | 21 |
19. Levante |
20 | 17 |
20. Real Oviedo |
21 | 13 |
Galatasaray
Fenerbahçe
Trabzonspor
Göztepe
Beşiktaş
Başakşehir FK
Samsunspor
Gaziantep FK
Kocaelispor
Alanyaspor
Gençlerbirliği
Çaykur Rizespor
Konyaspor
Antalyaspor
Kasımpaşa
Eyüpspor
Kayserispor
Fatih Karagümrük
Amed SK
Erzurumspor FK
Esenler Erokspor
Pendikspor
Çorum FK
Bodrum FK
Keçiörengücü
Bandırmaspor
Iğdır FK
Boluspor
Van Spor FK
Manisa FK
Sivasspor
İstanbulspor
Ümraniyespor
Sarıyer
Sakaryaspor
Hatayspor
Adana Demirspor
Arsenal
Manchester City
Aston Villa
Manchester United
Chelsea
Liverpool
Fulham
Brentford
Newcastle United
Sunderland
Everton
Brighton & Hove Albion
Bournemouth
Tottenham
Crystal Palace
Leeds United
Nottingham Forest
West Ham United
Burnley
Wolverhampton
Barcelona
Real Madrid
Atletico Madrid
Villarreal
Espanyol
Real Betis
Celta Vigo
Real Sociedad
Osasuna
Elche
Sevilla
Athletic Bilbao
Girona
Valencia
Deportivo Alaves
Rayo Vallecano
Mallorca
Getafe
Levante
Real Oviedo