D vitamini eksiği kronik yorgunluk ve depresyona sebep olabiliyor!

Sağlık 15.09.2023, 11:53
D vitamini eksiği kronik yorgunluk ve depresyona sebep olabiliyor!

Uzman Diyetisyen Didem Yıldız Küçük konu hakkında bilgiler verdi. 

D vitamini eksikliği dünya çapında bir halk sağlığı sorunu kabul edilmektedir. Günümüzde D Vitamini yetersizliğinin kardiyovasküler hastalıklardan kansere,  dermatolojik hastalıklardan diyabete, kronik yorgunluktan psikiyatrik rahatsızlıklara kadar çok farklı hastalıklarla ilişkili olabileceği düşünülmektedir. 

Günlük D Vitamini ihtiyacı Türkiye'ye Özgü Beslenme Rehberinde kadın ve erkek için günlük 400 IU olarak belirlenmiştir. D vitamininin temel kaynakları güneş ışığı ve diyettir. D vitamini gereksinmemizin %90'ı güneş ışığı aracılığı ile deri altında sentez edilir ve kana karışır. Diyetle D vitamini gereksinmesinin sadece %10'u karşılanabilmektedir.  

Depresyon D Vitamini ile Önlenebilir Mi? 

Depresyon veya depresif bozukluk kişinin yaşamını olumsuz olarak etkileyen, hatta tüm yaşamsal işlevlerini bozan, çeşitli semptom gruplarından oluşan bir duygudurum bozukluğudur. Duygudurum anormalliğinin yanı sıra uyku, iştah, vücut ağırlığı, dikkat süresi, hafıza, mide ağrıları, kas gerginliği gibi özelliklerde de değişimler yer almaktadır.  

Son yıllarda yapılan çalışmalar,  D vitamininin de depresyon ile ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Birçok bilimsel çalışmanın değerlendirilmesi sonucunda 31.424 bireyin verileri analiz edilmiştir. Depresyonda olan kişilerin sağlıklı kişilere göre D Vitamini seviyeleri daha düşük bulunmuştur. Başka bir çalışmada D Vitamini en düşük kişilerin depresyon riskinin normal düzeye sahip kişilere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.  

Yaşlı bireyler üzerinde yapılan başka bir çalışmada 531 kadın ve 423 erkek katılımcılar 6 yıl boyunca izlenmiştir. D Vitamini düzeyi düşük olan kişilerde depresyona girme riskinin 3. ve 6. Yıllarda gittikçe oranının arttığı gözlenmiştir. Bu ve bunlar gibi birçok çalışmada, depresyonu etkileyen diğer faktörler de değerlendirilse dahi(sosyo-ekonomik düzey, obezite, yaş, menepoz vs) D Vitamininin açık ara farkla depresyon üzerinde etkili olduğu saptanmıştır.  

Doğum sonrası lohusalık depresyonunda da hamilelik süresince yeterli D Vitamini takviyesi almayan kadınlarda artış gözlenmiştir. Depresyon tedavisinde yüksek doz D Vitamini takviyelerinin olumlu sonuç verdiği de çalışmalarda ortaya çıkmıştır.  

D Vitamini Eksikliği Kronik Yorgunluğa Neden Olur Mu?  

D Vitamininin asıl görevi kalsiyum emilimini arttırarak kemik sağlığını korumaktır. Eksikliğinde kalsiyum metabolizmasında bozukluk dolayısıyla kemik yapısında bozulmalar sonucu birçok hastalığın görülmesinin yanında fiziksel aktivite durumunda azalmalar meydana gelebilir. Buna bağlı olarak yaşam kalitesinin düştüğü, gün içerisinde uyku halinin arttığı çalışmalarca kanıtlanmıştır. Miyaljik ensefalomiyelit olarak da bilinen kronik yorgunluk sendromu(KYS) çeşitli bir dizi semptomun eşlik ettiği, altı aydan uzun süren açıklanamayan yorgunluk, dikkat dağınıklığı, uykusuzluk, eklem ve baş ağrısıyla belirti veren bir sendromdur. D Vitamini eksikliği bu sendromla ilişkili bulunmuştur. 

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon polikliniğinde yapılan bir çalışmada kişilerin gün içerisindeki uyku hali ve yorgunluk seviyelerinin D Vitamini ile ilişkisi araştırılmıştır. D Vitamini seviyesinin daha düşük olduğu kişilerde diğerlerine göre büyük ölçüde gündüz uykululuk hali ve kronik yorgunluk gözlenmiştir. 

Kronik yorgunluğa sahip bireylerin incelendiği başka bir çalışmada ise D Vitamini takviyesiyle durumlarında önemli oranda düzelme saptanmıştır. Yine başka bir çalışmada D Vitamini seviyeleri normal düzeyde olan kişilerde diğer etkileyen faktörler devre dışı bırakıldığında gün içerisinde yorgunluk, fiziksel aktivitede yetersizlik saptanmamıştır. D Vitamini seviyeleri ideale yaklaştıkça fiziksel aktivitelerde artış gözlenmiştir. Bununla birlikte  tiroit, tip 1 diyabet gibi otoimmün hastalıklara, vücutta enfeksiyonlara, kansere ve birçok hastalığa yakalanma riskinin düşük olduğu tespit edilmiştir.  

D Vitamini Eksikliğini Nasıl Önleriz? 

Sağlıklı bir bireyin kanda ideal D Vitamini seviyesi 60-75 ng/mL olmalıdır. Yapılan tetkiklerde kanınızda 20 ng/mL düzeyindeyse vakit kaybetmeden hekiminiz tarafından değerlendirilmelidir. Tahliller yapılmadan da halsizlik, kronik yorgunluk, kontrolsüz olarak karın bölgesinde yağlanma, sürekli hastalıklara yakalanma durumu varsa D Vitamininiz büyük ihtimalle vücudunuzda eksiktir.  

Tetkik sonuçlarında ideal D Vitamini seviyesine sahip olsanız da yeterli güneş ışını ve beslenme ile günlük ihtiyacımızı karşılamak zorundayız. Yeterli D Vitamini alımı için günlük beslenme programı: 

-Sabah : Mutlaka sarısı ile birlikte 1 yumurta, 1 tatlı kaşığı tereyağı, peynir, maydanoz ve ihtiyaca göre en az 1 dilim tam tahıllı ekmek eksik olmamalıdır. D vitamini ısıya dayanıklıdır. Bu nedenle gıdalara ekstra eklenip zenginleştirilmektedir. Yine kalori ihtiyacınıza göre D Vitamininden zenginleştirilmiş süt ve süt ürünleri de tüketilmelidir.   

-Öğlen : Mantar içeren sebze sote yemekleri, yoğurt, bulgur ya da karabuğday pilavı tüketilebilir.  

-Ara öğünlerde meyvenin yanına mutlaka ayran veya kefir eklenebilir.  

-Akşam : Haftada en az 3 kez somon ve yağlı balıklar tercih edilmelidir. Et grubu yoksa yoğurt mutlaka yemeğin yanında tüketilmelidir. Kişi başına 1 tatlı kaşığı yağ olacak şekilde pilavınıza eklediğiniz tereyağını da her ne kadar ısıya dayanıklı olsa da pilavınızın altını kapattıktan sonra ekleyip karıştırmanız vitamin emilimini arttıracaktır.  

Ancak bağırsakta emilim bozukluğu, kısa bağırsak sendromu ya da midede rahatsızlıklar varsa olumsuz D Vitamini emilimi olumsuz etkilenerek yine ihtiyacı karşılayacak düzeye ulaşamayabiliriz.  En önemli miktarın güneş ışınlarıyla sağlandığını belirttik ancak bireyin yaşı, deri rengi, giydiği kıyafet, güneşlendiği saatin yanında güneş ışınları, çevre kirliliği, ozon tabakasındaki değişmeler, yaşanılan ülkenin enlem-boylam değerleri gibi birçok faktör deride D Vitamini aktivasyonunu etkilediğinden ihtiyacın tamamı karşılanmaz. Türkiye'de yapılan çalışmalarda kadın ve erkek farketmeksizin %50 oranında D vitamini eksikliği olduğu saptanmıştır. Bu nedenle yılda en az 1 kez kanda D Vitamini bakılmalı, eksiklik durumuna göre gerekli tedavi planlanmalıdır. Bu sayede tüm dünyada önemli sağlık sorunları olan diyabet, obezite, kanser gibi küresel harcamaların fazla olduğu hastalıklar önlenebilir.  

Yorumlar (0)
14
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Karahallı Belediye Başkanı Ali Tpçunun Çalışmalarından mennumusunuz?
Karahallı Belediye Başkanı Ali Tpçunun Çalışmalarından mennumusunuz?
Namaz Vakti 21 Haziran 2024
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21