ALZHEIMER TEDAVİSİNDE YENİ BİR UMUT IŞIĞI

Sağlık 23.09.2021, 04:57 23.09.2021, 05:37
ALZHEIMER TEDAVİSİNDE YENİ BİR UMUT IŞIĞI

Alzheimer halk arasında unutkanlıkla eşdeğer görülebiliyor. Aslında Alzheimer, unutkanlıktan çok daha önce içe kapanıklık, çabuk öfkelenme, umursamazlık gibi belirtilerle kendini belli edebiliyor. 2021 yılında Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından Alzheimer hastalığının ilerlemesini durduran ilacın satışına onay verilmesi tedavide umut ışığı olarak görülüyor. Memorial Şişli ve Ataşehir Hastaneleri Nöroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Türker Şahiner, “21 Eylül Dünya Alzheimer Günü” öncesinde, Alzheimer hastalığı ve tedavisindeki yeni gelişmeler hakkında bilgi verdi. 

Alzheimer önlenemeyebilir ancak ötelenebilir

Alzheimer hastalığının beyinde Amiloid Beta adını verilen bir proteinin birikiminden oluştuğu düşünülmektedir. Amiloid Beta zararlı bir protein molekülü değildir. Nöron adı verilen beyin hücrelerinin her gün defalarca sentezlediği bir moleküldür ve beyinde elektriksel sinyallerin iletiminde rolü olduğu tahmin edilmektedir. Bilinmeyen bir nedenden dolayı bu protein görevini yaptıktan sonra parçalanmak yerine hücresel arası ortamda birikmektedir. Aslında Parkinson ve beyni tahrip eden diğer birçok hastalıkta da benzer mekanizmanın varlığı gösterilmiştir. Sadece biriken protein ve tahrip ettiği bölgeler değişmektedir. Günümüzde biriken proteinlerin genetik adresleri bilinmekte ve genetik olarak bu hastalıklara olan yatkınlığı olan kişiler belirlenebilmektedir. Ancak genetik olarak normal doğan bireyde de sonradan oluşan birikim oldukça sık olarak görülmektedir. Bu durumda çevre beslenme ve yaşam tarzı gibi faktörler etkin olmaktadır. Alzheimer hastalığını önlemek mümkün olmasa bile hastalığı ötelemek mümkündür. 

  • Kalp damar sağlığı özellikle de kan basıncının kontrol altında tutulması
  • Kan şekerinin düzenlenmesi
  • Obezitenin önlenmesi 
  • Fiziksel beden egzersizlerin düzenli ve her gün yapılması
  • Bilişsel beyin egzersizlerin düzenli gerçekleştirilmesi 
  • Depresyondan korunmak Alzheimer hastalığını öteleyebilmektedir. 

Unutkanlık sizi ne zaman endişelendirmeli?

Her unutkanlık Alzheimer değildir ve hatta bu hastalıkta görülen unutkanlık günümüzde çoğu insanın yakındığı unutkanlıktan çok farklıdır. Alzheimer hastaları unutkanlıklarının çoğu zaman farkında değildir ve unutkanlıklarını da inkar ederler. Hastalar unutkan olmadıklarına inandıkları için yakınlarını bile suçlayabilmektedir. Hastalarda yaşanan unutkanlıklar kişinin çok iyi başardığı becerilerin yavaş yavaş kaybolmasına yol açar ve adeta bambaşka kişiliğe bürünen hastanın sosyal ilişkileri bozulur. Oysa hemen hemen herkesin yakındığı unutkanlık beynin bir savunma mekanizmasıdır ve çok yoğun iletişimden dolayı bilgi bombardımanı karşısında beyin adeta “pause” düğmesi ile kendini yeni bilgi kaydına kapatmasıdır. Kaydedilmeyen bilgi hatırlanamaz yani unutulamaz.

Alzheimer unutkanlıktan önce belirti verebiliyor

Alzheimer, kişiyi unutkanlıktan çok önce farklı bir kişiliğe doğru sürükler ve erken dönemde çoğu zaman hastalar içe kapanmayı ve kendi çevrelerini daraltmayı tercih ederler. Depresyon belirtileri klinik tabloya hakimdir. Kararsızlıklar kolayca öfkeye dönüşür. Kaybedilen beceriler nedeni ile aldıkları eleştirilere tahammülsüzlük dikkat çekicidir. Alınganlık bazen yakın çevresini çok yorar. Çoğu zaman depresyonla beraber aşırı bencillik ve umursamazlık da vardır. Bazen yakın bir arkadaşın vefatını bile umursamaz olabilirler. Bu dönemde hala bireysel işlerini yürütebilir ve hijyenlerini korurlar ancak işlerin kalitesi bozulmaktadır.

Erken teşhis tedaviyi şekillendirebilir

Günümüzde erken tanıda genetik analizler ve beyin omurilik sıvısında amiloid beta protein ve TAU protein ölçümü çok değerlidir. 2012 yılında dünyada tanı kriterleri değişmiş ve kimyasal analizler erken tanı kriterleri arasına alınmıştır. Bugün sadece ABD de ticari kullanıma sunulmuş amiloid PET Türkiye de 2020 yılından itibaren kullanımdadır. Beyin MR çalışmaları erken tanıda çok değerli olup yaygın kullanılması için çalışmalar sürmektedir. 

Yeni tedaviler hastalar için umut ışığı olabilir

Alzheimer tedavisi için yakın gelecekte ümit verici çok sayıda çalışma büyük kaynaklar kullanarak devam etmektedir. Bu çalışmaların büyük çoğunluğu immün terapilerdir. Bağışıklık sistemine tanıtılan “çöp proteinler”in gene insanın bağışıklık sistemine temizletilmesi amaçlanmaktadır. 2012 yılında bu işi başaran ilaçlar ticari kullanım için onay alamamıştır. Çünkü bu ilaçlar ileri evre hastalara uygulanmış ve doğal olarak beyni tahrip eden proteinler temizlense bile hastaların klinik tabloları düzelmemiştir. Aynı yıl genetik olarak yüksek riskle tanımlanmış çok genç yaşta hastalığa yakalanan çok sayıda bireye sahip ailelerin genç bireyleri gönüllü olarak bu tedavileri almaya başlamıştır. 2021 yılında Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) Alzheimer hastalığında tarihte ilk kez hastalığın ilerlemesini durduran bir ilaç için satış onayı vermiştir. İlacın etken maddesi olarak kullanılan “aducanumab” beyinde biriken amiloidi temizleyebilmektedir. Beyin sağlığı açısından bir dönüm noktası olabilecek bu ilaç henüz ABD dışındaki ülkelerde satışa sunulmamıştır. Ancak hastalar ve aileleri için bir umut ışığı olmayı sürdürmektedir.  

Yorumlar (0)
14
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Karahallı Belediye Başkanı Ali Tpçunun Çalışmalarından mennumusunuz?
Karahallı Belediye Başkanı Ali Tpçunun Çalışmalarından mennumusunuz?
Namaz Vakti 14 Nisan 2024
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 31 84
2. Fenerbahçe 31 82
3. Trabzonspor 32 52
4. Beşiktaş 32 48
5. Kasımpasa 32 46
6. Rizespor 31 45
7. Sivasspor 32 44
8. Başakşehir 31 43
9. Antalyaspor 31 42
10. Alanyaspor 31 42
11. A.Demirspor 32 40
12. Samsunspor 32 38
13. Ankaragücü 32 37
14. Kayserispor 32 37
15. Konyaspor 32 36
16. Hatayspor 31 33
17. Gaziantep FK 32 31
18. Karagümrük 31 30
19. Pendikspor 31 30
20. İstanbulspor 31 13
Takımlar O P
1. Eyüpspor 30 68
2. Göztepe 29 59
3. Ahlatçı Çorum FK 30 52
4. Sakaryaspor 29 50
5. Kocaelispor 29 49
6. Bodrumspor 29 48
7. Boluspor 30 46
8. Bandırmaspor 29 45
9. Gençlerbirliği 30 44
10. Erzurumspor 29 40
11. Keçiörengücü 30 36
12. Ümraniye 30 34
13. Manisa FK 30 33
14. Şanlıurfaspor 29 33
15. Tuzlaspor 29 31
16. Adanaspor 29 31
17. Altay 30 15
18. Giresunspor 29 7
Takımlar O P
1. M.City 32 73
2. Arsenal 31 71
3. Liverpool 31 71
4. Aston Villa 32 60
5. Tottenham 32 60
6. Newcastle 32 50
7. M. United 32 50
8. West Ham United 32 48
9. Chelsea 30 44
10. Brighton 32 44
11. Wolves 32 43
12. Bournemouth 32 42
13. Fulham 32 39
14. Brentford 33 32
15. Crystal Palace 31 30
16. Everton 31 27
17. Nottingham Forest 33 26
18. Luton Town 33 25
19. Burnley 33 20
20. Sheffield United 32 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 31 78
2. Barcelona 31 70
3. Girona 31 65
4. Atletico Madrid 31 61
5. Athletic Bilbao 30 56
6. Real Sociedad 30 49
7. Real Betis 31 45
8. Valencia 30 44
9. Getafe 31 39
10. Osasuna 30 39
11. Villarreal 30 38
12. Las Palmas 30 37
13. Deportivo Alaves 30 32
14. Sevilla 30 31
15. Mallorca 31 31
16. Rayo Vallecano 31 31
17. Celta Vigo 31 28
18. Cadiz 31 25
19. Granada 30 14
20. Almeria 30 13